นักวิจัย ม.อ.ปัตตานี ร่วมฟื้นฟูระบบนิเวศ “บลูเลค” (Blue lake) ยกระดับเป็นพื้นที่เรียนรู้ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต บูรณาการหลักสูตรการเรียนการสอนปฏิบัติจริงนอกห้องเรียน เพื่อนําไปสู่การจัดการแบบมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน
วันที่ 28 กรกฎาคม 2567 ณ บลูเลค มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี คณะนักวิจัย “โครงการชุดข้อมูลความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตบริเวณพื้นที่บลูเลค มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เพื่อนําไปสู่การจัดการแบบมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน” นำโดย ผศ.สุภาพพร แสงแก้ว นายสมศักดิ์ บัวทิพย์ นักวิจัยคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ม.อ.ปัตตานี พร้อมนักศึกษา ชั้นปีที่ 3 หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาเคมี-ชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต(ศึกษาศาสตร์) สาขาวิชาชีววิทยา และสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะศึกษาศาสตร์ กว่า 50 คน ลงพื้นที่บลูเลค เพื่อศึกษาจำนวนประชากรปลาในบ่อด้วยวิธี capture mark and recapture method คือ วิธีการหาค่าความหนาแน่นของประชากรโดยวิธีการทำเครื่องหมายและจับซ้ำ ซึ่งใช้วิธีการจับปลาด้วยการทอดแห่ และดักกัดปลา เพื่อวัดความยาว ชั่งน้ำหนัก ทำสัญลักษณ์ที่ตัวปลาทุกตัว ก่อนปล่อยสู่บ่อน้ำอีกครั้ง และการใช้เครื่องมือการวัดค่าน้ำแต่ละบ่อ เพื่อศึกษาข้อมูลความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในบลูเลค ด้วยการนำงานวิจัยระบบนิเวศบูรณาการร่วมกับการเรียนการสอนมุ่งเน้นนักศึกษามีส่วนร่วมปฏิบัติจริงนอกห้องเรียน และเพื่อยกระดับบูลเลคให้เป็นแหล่งเรียนรู้แก่ผู้เยี่ยมชมและผู้ใช้บริการได้รับรู้ เช่น ข้อมูลความหลากหลายของพืชและสัตว์ใน กลุ่มต่าง ๆ ได้แก่ พืชน้ำ พืชบก สัตว์น้ำ แมลง ผีเสื้อ แมลงปอ นก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ระบบนิเวศ และความสัมพันธ์ระหว่างความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตที่ปรากฏในพื้นที่กับลักษณะทางกายภาพ เช่น ดิน น้ำ ความเค็ม แสงแดด ปริมาณน้ำฝน เป็นต้น ทั้งนี้โครงการวิจัย ฯ ดังกล่าวยังมีวัตถุประสงค์ที่สอดคล้องกับนโยบายของมหาวิทยาลัย ยุทธศาสตร์วิจัย และเป้าหมายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนด้วย
ผศ.สุภาพร แสงแก้ว ผู้ร่วมวิจัยโครงการชุดข้อมูลความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตบริเวณพื้นที่บลูเลค มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เพื่อนําไปสู่การจัดการแบบมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน เปิดเผยว่า โครงการ ฯ วิจัยนี้ เป็นความร่วมมือระหว่าง คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี คณะศึกษาศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร และฝ่ายเทคโนโลยีและนวัตกรรมการเรียนรู้ สํานักวิทยบริการ ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในศาสตร์ที่หลากหลายทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี ศึกษาศาสตร์ และการผลิตสื่อเพื่อการสื่อสาร รวมทั้งห้องปฏิบัติการ และเครื่องมือต่าง ๆ ที่มีความพร้อม เป็นการบูรณาการความรู้ ความสามารถและประสบการณ์ในศาสตร์ต่าง ๆ เพื่อดําเนินงานในการสํารวจและวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่บลูเลค ม.อ.ปัตตานี และจัดทำฐานข้อมูลต้นแบบของความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต รวมทั้งเผยแพร่องค์ความรู้ ประชาสัมพันธุ์ และนิทรรศการให้กับผู้เข้าเยี่ยมชมและใช้บริการภายในพื้นที่ด้วย การสร้างสื่อกราฟิกสิ่งแวดล้อมในรูปแบบที่หลากหลาย รวมทั้งจัดทำข้อเสนอแนะการจัดการพื้นที่สีเขยว การออกแบบพื้นที่เพื่อรองรับชุมชนเมืองและพื้นที่สาธารณะในพื้นที่บลูเลค เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต ให้กับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานีในปัจจุบันมีตัวอย่างจากหลายพื้นที่ที่พัฒนาพื้นที่ชายฝั่งให้เป็นพื้นที่เรียนรู้ พื้นที่สีเขียวในเมือง พื้นที่รองรับชุมชนเมืองให้กับคนทุกเพศ ทุกวัย ทุกอาชีพ ทุกระดับการศึกษา ได้เข้ามาใช้ประโยชน์ใน หลากหลายรูปแบบ ซึ่งเป็นแบบอย่างที่ดีมากสําหรับการพัฒนาพื้นที่บลูเลค มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี 
ทั้งนี้โครงการวิจัย ฯ ดังกล่าว ยังมีความสอดคล้องกับนโยบาย SO : Strategic Objectives ของมหาวิทยาลัย ในส่วนของ SO3 ด้านการสร้างความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสองคาบสมุทร ความสอดคล้องกับนโยบายและยุทธศาสตร์วิจัยของมหาวิทยาลัย (12 FOCUS AREA) ด้าน Tourism/ Culture Capital ทุนทางวัฒนธรรมในมิติการท่องเที่ยว และความสอดคล้องกับเป้าหมายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals –SDGs) ใน SDG 15 Life on Land คือ ปกป้อง ฟื้นฟู และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศ ทางบกอย่างยั่งยืนอีกด้วย
ผศ.สุภาพร แสงแก้ว ผู้ร่วมวิจัยโครงการ ฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า กิจกรรมวันนี้ ถือเป็นการนำงานวิจัยบูรณาการเข้ากับหลักสูตรการเรียนการสอนรายวิชา 722-352 ปฎิบัติการนิเวศวิทยา ซึ่งเป็นรายวิชาบังคับเอกนักศึกษา หลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขาวิชาเคมี-ชีววิทยา และหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาชีววิทยา และสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป ชั้นปีที่ 3 โดยนำนักศึกษา จำนวนกว่า 50 คน ลงพื้นที่บลูเลค เพื่อสำรวจจำนวนประชากรปลานิลและข้อมูลต่าง ๆ ในวันนี้ ให้นักศึกษาได้มีส่วนร่วมในการลงพื้นที่ปฏิบัติจริงนอกห้องเรียน เพื่อศึกษาจำนวนประชากรปลานิลในบ่อด้วยวิธี capture mark and recapture method โดยมีกระบวนการจับปลาด้วยการทอดแห และดักกัดปลา เพื่อวัดความยาว ชั่งน้ำหนัก ทำสัญลักษณ์ที่ตัวปลาทุกตัว ก่อนปล่อยสู่บ่อน้ำอีกครั้ง และการใช้เครื่องมือการวัดหาค่าน้ำแต่ละบ่อ เพื่อศึกษาข้อมูลความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในบลูเลค ถือเป็นสิ่งสำคัญนอกเหนือจะการเรียนทฤษฎีในห้องเรียน นักศึกษาได้เรียนรู้วิธีการ ระบบจัดการ การแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง การสังเกตการณ์จากนักวิจัยและเพื่อนๆ นำมาซึ่งการกระตุ้นให้เกิดการเรียนรู้ สามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ สิ่งสำคัญคือ การที่นักศึกษาได้เรียนรู้ข้อมูลระบบนิเวศด้วยตัวเอง นั้น จะทำให้นักศึกษาสามารถเป็นผู้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับระบบนิเวทศและสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิด แก่ผู้คนภายในและภายนอกมหาวิทยาลัยที่มาเยือนบูลเลคได้เป็นอย่างดี
ภาพกิจกรรมได้ที่เพจ psupattanicampus