องค์การอนามัยโลกตั้งหน่วยระบาดวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ม.อ. เป็นศูนย์ความร่วมมือองค์การอนามัยโลกเพื่อการอบรมและวิจัยด้านระบาดวิทยา

หน่วยระบาดวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ได้ร่วมมือกับองค์การอนามัยโลก สร้างความเข้มแข็งด้านวิจัยและผลิตนักวิจัยให้ประเทศกำลังพัฒนาในเอเชียตั้งแต่ปี พ.ศ.2530 เป็นจำนวนกว่า 130 คน จาก 15 ชาติ ให้กลับไปเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติ จนเป็นที่รู้จักในระดับชาติและนานาชาติ องค์การอนามัยโลกจึงแต่งตั้ง หน่วยระบาดวิทยา ม.อ. เป็นศูนย์ความร่วมมือองค์การอนามัยโลกเพื่อการอบรมและวิจัยด้านระบาดวิทยา (WHO Collaboration Center for Research and Training on Epidemiology) อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2555 ทั้งนี้ระบาดวิทยาคือการศึกษาเกี่ยวกับการกระจายและสาเหตุของการเกิดโรคหรือภาวะใดภาวะหนึ่งในประชากร โดยมีจุดหมายในการควบคุม ป้องกัน และรักษาโรคเพื่อนำไปสู่การมีสุขภาพที่ดีของประชาชน

ศาสตราจารย์ ดร.นพ. วีระศักดิ์ จงสู่วิวัฒน์วงศ์ ประธานหลักสูตรระบาดวิทยานานาชาติ ผู้ก่อตั้งหน่วยระบาดวิทยา ม.อ. และผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนาสุขภาพภาคใต้ (วพส.) กล่าวว่า หน่วยระบาดวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มีพันธกิจ 3 ประการภายใต้ศูนย์ความร่วมมือองค์การอนามัยโลกเพื่อการอบรมและวิจัยด้านระบาดวิทยา คือ 1) อบรมและพัฒนาการวิจัยและจัดการข้อมูลด้านระบาดวิทยา 2) สนับสนุนการวิจัยด้านระบาดวิทยา และ 3) สร้างงานวิจัยด้านระบาดวิทยาสหสถาบันภายในและระหว่างประเทศ

ศาสตราจารย์ ดร.นพ. วีระศักดิ์ จงสู่วิวัฒน์วงศ์ ได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ สาขาวิทยาศาสตร์การแพทย์ประจำปี 2552 จากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ จากผลงานวิจัยทางด้านวิชาการที่โดดเด่นต่อเนื่อง ตลอด 30 ปี ทั้งทางด้านสังคม เศรษฐกิจและเทคโนโลยี โดยเฉพาะการแก้ไขปัญหาสาธารณสุขในพื้นที่ภาคใต้ระยะยาว พร้อมทั้งได้สร้างทรัพยากรมนุษย์สำหรับงานวิจัยระดับนานาชาติให้แก่ทวีปเอเชีย โดยทำการวิจัยเพื่อแก้ปัญหาสาธารณสุขภาคใต้อย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2528 และต่อมาขยายเป็นการวิจัยระดับนานาชาติ ที่ช่วยแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้กว้างขวาง นอกจากนี้ยังได้พัฒนาแพ็คเกจคอมพิวเตอร์เพื่อการวิจัย ซึ่งทั่วโลกให้การยอมรับและสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย มีหนังสือและตัวอย่างอธิบายประกอบที่ช่วยให้ประเทศกำลังพัฒนาในเอเชีย แอฟริกา ละตินอเมริกาและประเทศที่พัฒนาแล้ว ต่างสามารถเข้าถึงได้เท่าเทียมกัน “เราต้องการนักวิจัยรุ่นใหม่และสร้างความหลากหลายในงานวิจัย ทั้งทางด้านสาธารณสุข สังคม และเทคโนโลยี โดยมุ่งหวังที่ต้องการให้งานวิจัยสามารถนำไปใช้ยกระดับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของคนในสังคมต่างๆ ให้ดีขึ้น” ศาสตราจารย์ ดร.นพ. วีระศักดิ์ กล่าว

รศ.ดร.พญ.ทิพวรรณ เลียบสื่อตระกูล หัวหน้าหน่วยระบาดวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ผู้รับตำแหน่งสืบต่อจาก ศาสตราจารย์ ดร.นพ. วีระศักดิ์ จงสู่วิวัฒน์วงศ์ เป็นผู้รับทุนวิจัยโครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก สาขาระบาดวิทยานานาชาติ คณะแพทยศาตร์ ม.อ. และได้ทุนสนับสนุนจากโครงการเร่งรัดสู่ความเป็นเลิศด้านระบาดวิทยา จากมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เข้าอบรมระยะสั้นด้านการประเมินความคุ้มทุนและเศรษฐศาสตร์สาธารณสุข ณ มหาวิทยาลัยออสโล ประเทศนอร์เวย์ ในปี 2553 และในปีเดียวกัน ก็เป็นนักวิจัยที่มีผลงานตีพิมพ์สูงสุด 20 ลำดับแรกของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และได้รับคัดเลือกเป็นดุษฎีบัณฑิตโครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษกดีเด่นประจำปี 2554

ทั้งนี้ งานวิจัยขณะศึกษาปริญญาเอกระบาดวิทยาและต่อเนื่องจนปัจจุบัน เน้นองค์ประกอบสำคัญที่นำไปสู่ลูกเกิดรอดแม่ปลอดภัย พบว่าประเทศไทยมีความพร้อมและมีการเข้าถึงบริการสุขภาพสูงกว่าหลายประเทศในแถบเอเซีย ไม่มีความเหลื่อมล้ำระหว่างคนจน-คนรวย หรือเมือง-ชนบท แม้ว่าอัตราการตายของมารดาจากการคำนวณขององค์การอนามัย ในปี 2552 เท่ากับ 48 ต่อแสนการเกิดมีชีพซึ่งต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านแต่ยังคงสูงกว่าประเทศพัฒนา จึงมีความจำเป็นที่ต้องพัฒนางานวิจัยเพื่อนำไปสู่การมีสุขภาพที่ดีของมารดาและทารกปริกำเนิดอย่างต่อเนื่อง ในปัจจุบันมีงานวิจัยในด้านระบบสุขภาพ เศรษฐศาสตร์สาธารณสุขและการแพทย์เชิงประจักษ์เพื่อให้เกิดการพัฒนาสุขภาพและการแพทย์องค์รวม

รศ.ดร.พญ.ทิพวรรณ เลียบสื่อตระกูล กล่าวว่า“หน่วยระบาดวิทยา มีการทำงานเป็นระบบระหว่างเครือข่ายกับเครือข่าย ทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ โดยผู้ที่มาเรียนระบาดวิทยามีทั้งแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรือนักวิจัย ซึ่งส่วนใหญ่สถาบันเป็นผู้ส่งหรือสนับสนุนให้มาเรียน เนื่องจากสถาบันต้องการสร้างคนและพัฒนาองค์กร ดังนั้นงานของเรา จึงไม่ได้สร้างเพียงคนอย่างเดียว เราเน้นสร้างความเข้มแข็งแก่องค์กรด้วย ผู้เรียนมีความต้องการเรียนรู้ในหลากหลายสาขา เช่น แม่และเด็กอนามัยเจริญพันธุ์ มะเร็ง สารเสพติด ยาสูบ แอลกอฮอล์ โรคติดต่อ โรคไม่ติดต่อหรือสิ่งแวดล้อม โดยทางเราจะพิจารณาจากสาขาที่เกี่ยวข้องและจัดให้มีอาจารย์ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆเป็นผู้ดูแล”

“หลักสูตรของเรามีทั้งปริญญาโทและปริญญาเอก โดยปริญญาโทหลักสูตร 2 ปี ส่วนปริญญาเอกหลักสูตร 3-4 ปี การเรียน เริ่มจากการเรียนในห้องเรียน สอบโครงร่างวิจัย แล้วไปเก็บข้อมูลที่ประเทศของนักศึกษาเองเป็นเวลา 6-12 เดือนขึ้นอยู่ว่าเป็นปริญญาโทหรือเอก จากนั้นกลับมาที่มหาวิทยาลัย เพื่อวิเคราะห์ข้อมูล และเขียนบทความตีพิมพ์ ตลอดจนสอบวิทยานิพนธ์ ระหว่างที่นักศึกษาอยู่กับเรา เราส่งเสริมให้นักศึกษาอยู่ร่วมกัน ช่วยเหลือหรือแลกเปลี่ยนกับเพื่อนต่างชาติ เราเน้นจริยธรรมในการทำวิจัยและระเบียบวิธีวิจัยที่ถูกต้อง เมื่อมีคำถาม จะทำอย่างไรให้เกิดกระบวนการที่ดี ได้คำตอบที่ถูก สิ่งที่เรามุ่งหวัง คือ ความต้องการสร้างคนที่มีอุดมการณ์ในการทำงาน มีความตั้งใจ รับผิดชอบ และซื่อสัตย์”

“ระบาดวิทยา เป็นการศึกษา หรือหาตอบคำถาม ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์เพื่อพิสูจน์ นำไปสู่การแก้ปัญหา ด้วยระเบียบวิธีวิจัย”

หน่วยระบาดวิทยา ตั้งอยู่ที่ ชั้น 6 อาคารบริหารคณะแพทยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา โทร.074-451165